Sự thật thảm án “Ma lai” giữa đại ngàn Tây Nguyên

Một trung niên nghi đôi vợ chồng già nọ là Ma lai hại người, đã giết cả 2 cụ rồi cột đá ném xác xuống sông...

Sự thật thảm án “Ma lai” giữa đại ngàn Tây Nguyên
Đồng bào bản địa Tây Nguyên nghìn đời đã tạo dựng, gìn giữ bồi đắp kho tàng văn hóa quý giá, đặc sắc qua Luật tục, Sử thi, Truyện cổ… Thế nhưng bên cạnh những giá trị tích cực, còn đó mảng tối tâm linh đày đọa nhiều phận người bi thảm nhất. Ma lai là một minh chứng.
Những trang viết về Ma lai
Trong số những nhà “Tây Nguyên học” nổi tiếng người Pháp mà nhà văn Nguyên Ngọc đã dày công sưu tầm, dịch và giới thiệu, đặc biệt nhất là cuộc đời và tác phẩm của nhà truyền giáo, nhà nhân chủng học Jacques Dournes (1922-1993). Từ những sổ tay ghi chép tỉ mỉ ròng rã suốt 25 năm sống trong những buôn làng người Thượng, khi trở về Pháp Jacques Dournes vẫn đóng khố cởi trần, miệt mài viết tới hàng trăm cuốn sách về Tây Nguyên.
Những người cao niên sống ở Cheoreo (tỉnh Gia Lai) kể: Họ từng thấy Jacques Dournes đóng khố, mang ớt, cà pháo… ra chợ ngồi bán. Ở với dân, họ ăn gì ông ăn đó. Họ đi đâu, ông theo đó. Vai mang gùi, ông theo đồng bào lên rẫy, họ kể gì, ông cũng chăm chú lắng nghe và ghi chép. Ông có lẽ là nhà nghiên cứu đầu tiên tìm hiểu và phản ánh sâu sắc cội nguồn của hiện tượng Ma lai.
Trong cuốn “Rừng, đàn bà, điên loạn”, Nguyên Ngọc dịch từ nguyên bản tác phẩm “Forêt, Femme, Folie” của Jacques Dournes, tác giả đã dành nhiều trang, nhiều đoạn viết về sự mê tín của nhiều tộc người Tây Nguyên đối với truyền thuyết Ma lai mà đồng bào gọi là Rohung - ác thần chỉ biết hủy hoại, khát máu, thích ăn thịt người. Những kẻ trong khi thụ giáo nghề phù thủy lỡ phạm vào điều cấm kỵ, hoặc bị quỷ nhập, có thể bị biến thành Ma lai. Lúc đó, họ bị mọc lên một cái mồng trên đầu và chuyên đi ăn cuộc sống của người khác. Do cái mồng dễ phát hiện, Ma lai bị tàn sát nên đã van xin Trời cho mất cái mồng đi. Từ đó, Ma lai ẩn náu trong thân xác người bình thường khó phân biệt. Về đêm, Ma lai lang thang đi giết người để ăn thịt, hoặc rỉa tử thi. Khi có tiếng chim lợn kêu, người ta tin đó là Ma lai đang cưỡi chim lợn và làng ắt có người chết… Định kiến Ma lai tệ hại đến mức bất cứ kẻ nào trong buôn làng bị cộng đồng tình nghi là Ma lai, mọi tai họa oán thù sẽ đổ lên đầu người đó khiến số phận của họ trở nên bất hạnh khôn cùng.
Từ lời kể nhân chứng
Ở Đắk Lắk, ít ai không biết Ama Bhiăng, sinh năm 1940, một trí thức Êđê từng giữ các chức vụ: Bí thư Tỉnh Đoàn gần 3 nhiệm kỳ, chánh án TAND tỉnh, Chủ tịch MTTQVN tỉnh. Ông đã nghỉ hưu nhiều năm, nhưng sinh hoạt ngày thường vẫn tiếp tục bận rộn với đủ thứ công tác xã hội: Biên dịch, hiệu đính các tác phẩm song ngữ, xuống buôn làng vận động quần chúng, hòa giải tranh chấp…
Nguyên Chánh án TAND tỉnh Đắk Lắk Ama Bhiăng.
Nguyên Chánh án TAND tỉnh Đắk Lắk Ama Bhiăng. 
Trò chuyện với tôi về Ma lai, Ama Bhiăng trầm ngâm: Sự mê tín này rất nguy hiểm. Người ta toàn đồn thổi, truyền miệng từ đời này sang đời khác, chứ có ai thực thấy Ma lai nó thế nào đâu. Người ta cô lập, ghẻ lạnh với người bị nghi Ma lai. Thời mình làm chánh án, có lần huyện Đắk Nông đã xảy ra vụ án giết người nghiêm trọng vì hủ tục này. Một trung niên nghi đôi vợ chồng già nọ là Ma lai hại người, đã giết cả 2 cụ rồi cột đá ném xác xuống sông. Đáng tử hình, nhưng xét anh ta phạm tội chỉ vì mê tín nên tòa giảm xuống chung thân.
Nhà báo Kpă Simon, dân tộc Jơ Rai, phó giám đốc Đài TNVN khu vực Tây Nguyên chia sẻ : Khi chưa về Đài, anh dạy học nhiều năm ở huyện Ayun Pa, tỉnh Gia Lai. Cho tới bây giờ, phần đông đồng bào vùng này vẫn đồn Ma lai gắn liền với thuốc thư, hễ muốn hại ai chỉ cần lấy thuốc thư yểm bùa, hoặc dùng râu mép con cọp chết đốt thành tro, chấm vào ly rượu mời ai uống người đó sẽ chết. Loài chim lợn quan hệ mật thiết với Ma lai nên chim lợn bay đảo quanh ở nhà nào, nhà đó kinh sợ hồn xiêu phách tán. Nhiều người bị kẻ đố kỵ vu oan là Ma lai cũng chỉ bởi xinh đẹp, sang giàu. Đồng bào Sê Đăng thường kể cho con cháu nghe: Chờ đêm khi buôn làng ngủ say, Ma lai mới rút đầu khỏi thân, lôi theo chùm ruột bay đi ăn thịt người. Dù chỉ nghe kể, không thấy nhưng bọn trẻ cũng sợ, cũng tin.
Đến những vụ án đau lòng
Làng Đắk Yă, xã Đắk Yă yên bình giữa rừng thẳm huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai xảy ra trọng án.
Năm 2007, trong làng có 2 thanh niên tên Duân và Kel tính tình ngỗ ngược, hay rủ nhau trộm cắp. Có lần bạn bè khuyên nhủ, Duân và Kel sừng sộ bảo: Chúng tao đi ăn cắp của làng khác, chúng mày xen vào làm gì!? Từ nay, đứa nào ngăn cản, chúng tao sẽ thư chết! Một tuần sau, một phụ nữ mạnh khỏe trong làng là bà H’Blin bỗng lăn ra ốm chết. Nghi bà H’Blin bị thư, tối ngày 10/3 hàng chục thanh niên kéo đến nhà Duân đập phá tan hoang, sau đó đánh chết Duân kéo xác vứt vào khu nhà mồ, rồi tiếp tục kéo nhau đi đánh chết cả Kel cùng cha ruột là ông H’Nhêu đã 76 tuổi, khi họ đang làm rẫy.
Vụ án chấn động dư luận được xác định là án điểm, phải xử nhanh, xử đúng trước đông đảo công chúng để giáo dục, răn đe. Ngay trong năm 2007, Tòa án huyện Mang Yang đã đưa 7 thanh niên phạm tội giết người và hủy hoại tài sản công dân ra xử, tuyên 6 người chịu án 7 năm tù. Riêng mức án nặng nhất, 9 năm tù, thuộc về kẻ cầm đầu H’Lin, chính là Bí thư chi đoàn của làng Đăk Yă.
Kiểm điểm các đối tượng mê tín quá khích ở làng Ktu. Trong số đó, có cả đoàn viên thanh niên.
 Kiểm điểm các đối tượng mê tín quá khích ở làng Ktu. Trong số đó, có cả đoàn viên thanh niên.
Tháng 7/2010, tới lượt làng Đê Kôp, thị trấn Kon Dỡng, huyện Mang Yang xảy ra xung đột về thuốc thư. Jêl quê ở làng Đăk Yă lấy vợ, ở rể, trong lúc ngà say lỡ buộc miệng “nổ” mình có thuốc thư. Sau đó, vì mâu thuẫn trong bàn rượu, Jêl lại thổi bột cây độc làm đám bạn nhậu ngứa ngáy phù nề nên đã bị nhiều người xúm lại đánh, đuổi Jêl ra khỏi làng. Phải nhờ chính quyền địa phương vào cuộc, can ngăn, hòa giải, Jêl và gia đình mới được nộp 10 ghè rượu và một con bê để cúng tạ lỗi và thết đãi cả làng.
Năm 2012, tai bay vạ gió đổ xuống đầu bố con ông Khách ở làng Jơ Long, xã Hà Ra, huyện Mang Yang. Vốn không ưa ông Khách, chỉ mấy tháng đầu năm trong làng có tới 4 người chết và 5 người bệnh nặng, dân làng bèn quy tội Ma lai- thuốc thư cho ông Khách và 6 đứa con. Mặc dù những cái chết đều có nguyên nhân rõ ràng, nhưng đã nhiều lần dân làng đe dọa sẽ đánh chết cha con ông Khách, may chính quyền kịp thời can thiệp.
Đại tá Trần Văn Thọ, Trưởng Công an huyện Mang Yang, nơi hủ tục Ma lai còn nặng nề có lẽ vào hàng… nhất Tây Nguyên khẳng định: Đồng bào bản địa không ai biết “thuốc thư”, “ma lai” là gì, chỉ vì thiếu hiểu biết, nhận thức lạc hậu, họ đã nghi ngờ, thêu dệt, làm điều sai trái và vi phạm pháp luật. Đây là hủ tục lạc hậu hết sức nguy hiểm, buộc các cơ quan chức năng phải tích cực vào cuộc, tuyên truyền vận động người dân bài trừ!
Thê thảm nhất, là số phận ông A Thun, người dân tộc Ba Na ở làng Đắk Rao Nhỏ, xã Pô Kô, huyện Đắk Tô, tỉnh Kon Tum. Từ nguồn tin ban đầu về cái chết bất thường của ông A Thun, cơ quan điều tra đã tiến hành khai quật tử thi. Kết quả cho thấy A Thun đã bị đánh và siết cổ tới chết, thế nhưng vợ con ông trước sau vẫn khăng khăng khai chồng, cha mình buồn nên thắt cổ chết! Các trinh sát cố công tìm hiểu, cuối cùng mới có nhân chứng dè dặt tiết lộ: A Thun bị dân làng đuổi ra rừng, giết chết vì là Ma lai!
Vụ án dần sáng tỏ: Trong một tiệc cưới, A Thun đã cãi nhau và lỡ tay tát ông A Táo ở cùng làng. Dù ngay sau đó 2 người đàn ông đã bắt tay làm hòa nhưng hôm sau, A Táo đau bụng dữ dội rồi qua đời. Mặc dù các bác sĩ khẳng định A Táo chết do bị ngộ độc rượu, nhưng mối nghi ngờ A Thun là Ma lai đã loan khắp làng. Người ta suy diễn A Thun đã dùng “thuốc thư” giết chết A Dong và Y Dôt vài năm về trước, vì 2 người đó bệnh nặng, cúng Yàng hết mấy con trâu, con bò nhưng vẫn không khỏi.
Già làng tổ chức họp khẩn cấp, buộc A Thun nghe cả làng “đấu tố”. Bị dồn ép, A Thun vừa nhận mình là Ma lai, liền bị lũ làng kéo đến đốt nhà, đuổi ra khỏi làng. Cùng đường, A Thun đưa vợ con đến ở tạm tại chòi rẫy trên nương, đợi khi sự việc lắng xuống. Nào ngờ ngay sáng hôm sau, dân làng lại lũ lượt kéo đến chòi, buộc A Thun phải giao “thuốc thư” ra, mới mong được sống.
A Thun quỳ lạy dân làng, thề độc mình không phải là Ma lai, không có thuốc thư, nhưng vẫn bị đám đông quá khích tròng dây mây vào cổ kéo ra con suối cạnh làng, đánh cho đến chết, rồi căn dặn vợ con A Thun: Hễ ai hỏi phải nói A Thun tự tử, nếu không cả nhà sẽ bị giết!
Hay như chuyện Yin ở làng Ktu, xã Chứ Á. Yin chơi thân với H’Mơ cùng làng. Khi nghe H’Mơ bị bệnh nặng với kết quả chẩn đoán tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Gia Lai là xuất huyết tủy, tràn dịch xuất huyết não, Yin, đến hỏi han an ủi. Không ngờ vài ngày sau H’Mơ chết. Dân làng lại rộ lên tin đồn H’Mơ bị bỏ “thuốc thư”. Hậu quả là giữa tháng 4/2013, Yin bị một nhóm thanh niên trong làng kéo tới nhà hành hung, phải đưa đi bệnh viện cấp cứu. Ngành Công an đã kết hợp với chính quyền địa phương đưa các thủ phạm ra kiểm điểm trước dân. Tại buổi kiểm điểm, sau khi được nghe phân tích Ma lai - thuốc thư chỉ là hủ tục mê tín, các đối tượng đã hứa sẽ không tái phạm, không tin vào Ma lai - thuốc thư nữa…

Quảng Bình: Xóa hủ tục rùng rợn mẹ chết phải chôn con

Quảng Bình: Xóa hủ tục rùng rợn mẹ chết phải chôn con
Theo quan niệm của người Mày (Quảng Bình), đứa bé mới chào đời thuộc về người mẹ. Bởi thế, trước sau gì thì người mẹ đã chết ấy cũng về bắt đứa bé đi, ai cố nuôi đứa bé cũng bị hồn ma người mẹ phạt vạ...

Từ xưa, giữa hoang vu này, khi bốn bề chỉ có rừng xanh ngắt cùng đá núi thâm u thì bất cứ người phụ nữ dân tộc Mày nào không may lìa đời lúc sinh nở thì y rằng đứa con còn đỏ hỏn vừa nhìn thấy ánh sáng mặt trời đó cũng phải chôn theo mẹ.

Thoát “án tử”

Theo quan niệm của người Mày ở xã Dân Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình), đứa bé mới chào đời thuộc về người mẹ. Bởi thế, trước sau gì thì người mẹ đã chết ấy cũng về bắt đứa bé đi. Ai cố nuôi đứa bé cũng bị hồn ma người mẹ phạt vạ, đặc biệt là người đàn bà nào dám cả gan cho đứa bé bú mớm. Do thế, ngay khi chị Lon chết, dù đau đớn, dù tiếc thương, nhưng gia đình anh Hồ Hoàng cũng nghĩ ngay đến việc… kết liễu cuộc đời đứa con máu mủ của mình.
Chị Hồ Thị Phúc, (ngoài cùng bên trái) là một nạn nhân được cứu thoát từ hủ tục chôn con.
Chị Hồ Thị Phúc, (ngoài cùng bên trái) là một nạn nhân được cứu thoát từ hủ tục chôn con.
Thấy dân bản ra ngoài mua thừng, bộ đội biên phòng cắm bản ở ngay đầu bản đã với theo hỏi. Nghe chuyện người ta đi mua thừng về để cột đứa bé theo mẹ, ngay lập tức các anh có mặt tại nhà chị Lon. Trung úy Trương Vĩnh Lê - Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cha Lo kể, vận động người dân bước qua hủ tục kinh hoàng trên là việc khó hơn bạt núi ngăn sông. Ai cũng ngoảnh mặt, ai cũng lắc đầu, ai cũng khăng khăng bảo: “Không giữ đứa bé được đâu, con ma nó không nghe đâu! Nếu cố giữ thì nó về nó bắt cả bản đấy!”.

Là người từng lăn lộn khắp các bản làng ở nơi biên giới hoang vu này, trung úy Lê từng đối diện với nhiều tình huống khó nhưng bằng cái tâm của người lính sống hết mình với đồng bào, anh cũng đã vượt qua và chiến thắng. Thế nhưng, trước tình huống hiếm gặp này, anh đã thực sự bối rối, không biết xử lý làm sao!

Khuyên giải, vận động chán chê mà mọi người vẫn lắc đầu nguầy nguậy. Sau cùng, anh và anh em trong đội, có cả đại diện chỉ huy đồn phải cam kết như một lời “thề độc” là sẽ đứng ra chăm lo cuộc sống cho đứa bé và chịu mọi trách nhiệm nếu “con ma” bắt vạ.

Nghe “những người anh em” của mình nói những lời tâm can và chắc như đinh đóng cột đó, hết cách chối từ, dân làng mới buộc lòng ưng thuận. Vậy là đứa bé thoát khỏi án tử. Cũng chính từ sự gợi ý của bộ đội biên phòng, bởi đang trong thời kỳ nuôi con nhỏ nên chị ruột của đứa bé là Hồ Thị Lê sẽ thay mẹ nuôi em. Đứa bé được đặt tên là Hồ Dưỡng.

Còn nguyên sợ hãi

Mẹ chết khi sinh nở thì phải chôn theo con, đó là hủ tục từ ngàn xưa để lại. Chính thế, ở bản Kai này, thằng bé Hồ Dưỡng cũng không phải là trường hợp đầu tiên thoát khỏi “án tử” khi đã bước một chân lên chuyến tàu về bên kia thế giới.

Theo sự giới thiệu của bộ đội biên phòng, chúng tôi tìm đến bản Bãi Dinh để tìm gặp chị Hồ Thị Phúc - người cũng may mắn được cứu sống khi vừa lọt lòng mẹ. Chị Phúc cũng là người Mày, được sinh ra ở bản Kai. Nhắc tới nơi mình cất tiếng khóc chào đời đó, tuy chẳng có chút hoài niệm nào, nhưng chị cũng thấy rùng mình sợ hãi. Nếu không có sự cưu mang, cứu giúp của bố mẹ nuôi cùng sự quyết liệt của bộ đội biên phòng thì chắc chắn chị đã theo mẹ về đất mất rồi.

Bà Hồ Thị Xa - mẹ nuôi của chị Phúc kể, vợ chồng bà lấy nhau đã lâu mà trời không thương, chẳng cho lấy mụn con để cửa nhà bớt phần quạnh quẽ. Bởi thế, năm ấy, khi nghe người ta kháo nhau, ở bản Kai người ta đang làm lễ để chôn sống một đứa bé do mẹ nó bị “ma bắt” khi sinh nở, bà đã tức tốc đến ngay. Người ta mong có con không được, đằng này… Nghĩ thế, bà gạt đám đông, gặp già làng dập đầu sống chết xin đứa bé về. “Khóc xin hết nước mắt, người ta mới cho đấy! Thực ra, nhìn đứa bé mắt trong veo ngơ ngác, chẳng ai nỡ giết nó nhưng luật tục là thế, không khác được nên mới khó!” -bà Xa hồi tưởng.

Bi kịch sau những đêm “ngủ thăm” của sơn nữ

 Bi kịch sau những đêm “ngủ thăm” của sơn nữ

Từ ngủ thăm…

Mua thuốc nổ về giấu tại nhà để... tự tử

(Kiến Thức) - Cho rằng mình bị mọi người coi thường, anh Quý liền mua thuốc nổ về đòi tự tử thì bị cơ quan chức năng bắt giữ, khởi tố về tội tàng trữ trái phép vật liệu nổ.

Mua thuốc nổ về giấu tại nhà để... tự tử
Sự việc xảy ra vào ngày 22/7, khi anh Dương Đình Quý (43 tuổi), ngụ tại thị trấn M’Drăk, huyện M’Drăk (Đắk Lắk) tìm đến gia đình anh Nguyễn Văn Sơn, ngụ tại thôn 2, xã Krông Jin, huyện M’Drăk mua thuốc nổ về cất giấu trong nhà thì bị cơ quan chức năng tới kiểm tra, bắt giữ.

Đọc nhiều nhất

Chi tiết nơi an nghỉ của Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy

Chi tiết nơi an nghỉ của Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy

(Kiến Thức) - Sau lễ tang tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng, linh cữu của Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang Nguyễn Văn Bảy sẽ được đưa về quê nhà Đồng Tháp, mộ phần Anh hùng phi công sẽ được đặt dưới rặng tre trong vườn nhà.
 Chân dung 12 đại tá vừa được bổ nhiệm Giám đốc công an tỉnh

Chân dung 12 đại tá vừa được bổ nhiệm Giám đốc công an tỉnh

(Kiến Thức) - Vừa qua, Bộ trưởng Bộ Công an đã điều động, bổ nhiệm nhiều giám đốc công an tỉnh, các tân giám đốc công an tỉnh đa phần đều không phải người địa phương. Đây là điểm mới trong công tác nhân sự, được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế tiêu cực.

Tin mới